Postzegels Repoeblik Indonesia, periode 1945/1948

Waar een reünie van 71/74-jarigen zoal kan toe leiden. Als je na ongeveer 50 jaar voor het eerst weer eens met klasgenoten in gesprek komt, die her en der in Nederland en zelfs in het buitenland wonen, worden o.a. belevenissen en ervaringen uit je jeugd opgediept. Tal van onderwerpen komen ter sprake o.a. fragmenten uit je werkzame leven, je gezin, kinderen en kleinkinderen en niet te vergeten de gezondheid. Ook de actuele vrijetijdsbesteding blijkt een dankbaar onderwerp te zijn. Zo kwam ik heel toevallig met klasgenoot Sjoerd in aanraking en gesprek over zijn vroegere hobby, namelijk postzegels verzamelen. Hij vroeg mij tenslotte of ik zijn collectie eens wilde bekijken en een uitspraak wilde doen over de waarde ervan bij eventuele verkoop. Kort geleden kwam bij langs met zijn verzameling, die omstreeks 1960 is ‘afgesloten’. ’t Was bepaald geen spectaculaire collectie: alle aantrekkelijke en prijsbepalende hoofdnummers van de series (hoogste waarden) op enkele uitzonderingen na ontbraken.

Eeuwen aaneen ging Nederland met Indië aan de haal, naderhand in 1945 ging Indië met Nederland aan de haal!

Bij de deelverzameling Nederlandsch-Indië was een piepklein envelopje van 9 bij 4 cm gestoken gevuld met postzegels, dat meteen mijn aandacht trok: “Wat zou daarin aan postzegels aanwezig zijn?” Wel na controle zaten er 30 afgeweekte, afgestempelde postzegels in uit de periode ná de Japanse bezetting van Indonesië. Zeventien postzegels zijn van de opdruk “Repoeblik Indonesia’ voorzien. Het resterende gedeelte bestaat uit echt gedrukte postzegels van de Indonesische posterijen, waarvan vier de tekst ‘Indonesia Merdeka’ (Vrij Indonesië) voeren.

Dertig postzegels van Repoeblik Indonesia

Na inventarisatie en rubricering heb ik de postzegels in een insteekboek gestoken en gezocht voor nadere informatie op internet. Vrij gauw kreeg ik het informatieve artikel ‘Welke status hebben deze zegels?’ (30 juni 2008) van Cees Janssen op Postzegelblog onder ogen, dat mij als buitenstaander (op enkele postzegels na) in woord en beeld behoorlijk heeft geïnformeerd. Nadat de Japanse bezetting op 17 augustus 1945 was beëindigd, hebben de Indonesische posterijen spoedig kans gezien ongebruikte postzegels voor postaal gebruik van

Nederlands Indië (Inheemse dansers 1941/45 (Niasse-danseres en Legon-danseres); Karbouw/buffel 1938/39) en die van

de Japanse bezetter (één jaar bezetting van Java 1943 met de berg Fuji-no-yama en Java-serie 1943 met wajangpop (groen), Borobadurtempel (blauw), kaart van Java met ornamenten (olijfbruin) & danser met Borobadurtempel (paars) voor frankering te gebruiken. Alle postzegels zijn van de opdruk ‘Repoeblik Indonesia’ voorzien. Van deze oranje postzegel heb ik in het geheel geen achtergrond gegevens kunnen vinden. Ter viering van een half jaar Indonesische onafhankelijkheid op 21 januari 1946 zijn deze postzegels hoogstwaarschijnlijk de eerste officiële postzegels, die Indonesië heeft uitgegeven (bruingekleurde 10 + 10 sen & twee-kleurige 20 + 20 sen) met als afbeelding een karbouw, die de kettingen aan zijn vier poten weet te verbreken en een karbouw, die de Indonesische vlag (met een rode en een witte horizontale baan) met zich meedraagt. Naderhand zijn in ??? in serieverband weer officiële postzegels uitgegeven met afbeeldingen uit de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd.

• 5 sen in grijsblauw geeft een afbeelding van Bandung in brand op 24 maart 1946 *);
• 15 sen in paars met een vliegtuig boven een gebouw in Soerabaja, november 1945 met op de voorgrond ??? **)
• 200 sen in paars met een palmboom in een kader met rechts daarvan een gebouw.

Of deze postzegel ook in de serie van beide voorgaande postzegels kan worden ondergebracht, betwijfel ik. Afbeelding en uitgave-aanleiding heb ik niet kunnen achterhalen. Op 17 augustus 1949 hebben de Indonesische posterijen de driejarige onafhankelijkheid met een roodkleurige 60 sen postzegel gememoreerd. In twee handen bevinden zich (op de voorgrond) een dolk en (op de achtergrond) een vlaggenstok met de wit-rood gekleurde Indonesische vlag. In het vlaggenrood staat ‘’Repoeblik’ geschreven. Geheel links op de achtergrond is nog net een palmboom op/van het Indonesische land zichtbaar. Tot slot een drietal postzegels, die hoogstwaarschijnlijk (?) ook met de onafhankelijkheid en het vrijheidsstreven van Indonesië hebben te maken. Op de 3 en 50 sen postzegels verbreekt een schuin omhoog gestoken kop van een gehoornde buffel een ketting. Op 40 sen postzegelafbeelding ligt een schip (van de achterkant gezien) met andere bootjes aan een havenkade (met hijskraan) onder een bewolkte lucht.

Sjoerd’s ideeën, wensen en verlangens

Sjoerd’s wensen en verlangens zijn door hun onderlinge ‘tegenstrijdigheid’ moeilijk met elkaar te combineren, zoals uit onderstaande aandachtspunten moge blijken:

• Hij wil graag nog meer achtergrondinfo ontvangen van de verschillende postzegels (uitgifte-aanleiding & bestaansrecht) en vooral van die postzegel, waarvan in dit artikel geen informatie is opgevoerd.
• Alle afgestempelde postzegels heeft hij destijds afgeweekt van brieven, die zijn ouders van zijn bijzonder geliefde Indische oom ontvingen.
• Deze postzegels bezitten voor hem persoonlijk een grote emotionele waarde.
• Hij wil graag weten hoe hoog de financiële waarde van deze dertig gebruikte postzegels is.
• Hij heeft me ook laten weten dat hij wel afstand wil doen van deze Indonesische postzegels uit de revolutionaire periode van het land!!!
• Mocht er toch iemand voor een redelijk bedrag belang hebben bij deze dertig gebruikte postzegels, neem dan contact met mij op (batehijlkema(at)hetnet.nl). Met Sjoerd zal ik daarna in overleg treden.

Het revolutionaire Indonesië

*) Bandung in brand op 24 maart 1946 De Bandung Vuurzee (Bandung Lautan Api) is een van de belangrijkste gebeurtenissen van Bandung. Een groot deel van de zuidkant van de stad is bewust in brand gestoken door de terugtrekkende Indonesische republikeinen tijdens de nationale revolutie. De aanleiding van de brand was het ultimatum van de Britse bevelhebber voor de Indonesische strijders de stad te verlaten. Als verzetsdaad pasten de revolutionairen bij de terugtrekking op 24 maart 1946 de tactiek van de verschroeide aarde toe. **) Surabaya in november 1945 Surabaya, de havenstad in het oosten van Java, vormde een middelpunt van geweld, dat zich ook tegen Engelse militairen keerde, die midden in het kokende Surabaya terechtgekomen waren. Daar ontbrandde in november 1945 een straatoorlog, die aan 400 Engelsen en 16.000 Indonesische strijders het leven kostte. Nederlanders en Indische Nederlanders zaten ook te midden van dit geweld. De waanzin raasde door de stad: de plaatselijke kampongleiders verzamelden een brede volksmassa met bamboesperen, kapmessen, bijlen, krissen, knuppels en alles wat als wapen voorhanden lag, die tegen de vijand optrok. Het zou tot begin maart 1946 duren eer er verse troepen kwamen naar Surabaya om rust en orde te helpen bewaren. Dat waren de Nederlanders (Mariniersbrigade), die na lang touwtrekken eindelijk werden toegelaten.