Portzegel van Nederlandsch Indië

Poststukken met ´iets bijzonders´ trekken altijd mijn aandacht. Zoals een envelop die op 18 december 1934 vanuit Ambon (Amboina) werd verzonden en op 25 december 1934 aankwam in Bandoeng. Ondanks de kerst kwamen geen kerstgedachten op in de ambtenaar die de brief behandelde.

Want op de envelop was een stempeltje T afgedrukt met daarbij geschreven 5c. De brief was kennelijk te zwaar voor het tarief dat was geplakt: 2 x 12½ cent = 25 cent. Volgens de afdruk van het stempel Bandoeng op de achterzijde was de brief aangekomen om vier uur die middag. Tussen vier en vijf uur plakte hij een portzegel van 5 cent en stempelde deze met het stempel Bandoeng om vijf uur. Of de brief ook op die eerste kerstdag is besteld is niet af te leiden. De geadresseerde had in Bandoeng een postbus.

De geadresseerde viel me daarna op: De voorzitter der Vereeniging tot verbetering van het lot der Leprozen. Wie zou dat geweest zijn? Internet biedt vaak uitkomst. Zo ook in dit geval. In een bericht van zaterdag 19 november 1932 vond ik dat de Vereeniging tot behartiging der Leprozen was opgericht en dat de Presidente van het voorlopig Comité was mej. dr. C.J. Wyckerheld Bisdom. Verder gezocht. Weer een bericht, nu van zaterdag 11 februari 1933. Daar werd de vereniging genoemd onder de naam: Vereeniging tot verbetering van het lot der Leprozen, V.V.L.L., met dezelfde voorzitter. In het bericht werd aangekondigd dat men een abonnement kon nemen op het blad Pro Leproos. Ook kon men lid worden tegen een maandelijkse contributie van 50 cent. Terug naar de envelop met de portzegel. Het was mij bekend, dat de portzegels van Nederlandsch Indië gedrukt waren van dezelfde drukplaten als de Nederlandse blauwe portzegels. De eerste drukken van deze portzegels bestonden uit twee drukgangen: eerst de omranding zonder de waarde aanduiding en zonder cent. Deze werden pas later in een tweede drukgang aangebracht. Verzamelaars noemen dit de tweevoudige druk. Men kan dit zien aan kleine kleurverschillen tussen omranding en waarde en soms staat die waardeaanduiding niet precies centraal. Was de portzegel op de envelop afkomstig van een tweevoudige of een enkelvoudige druk? Vanaf 1915 werden de postzegels als complete platen, dus omranding en waardeaanduiding in één plaat, gedrukt. De enkelvoudige druk. Dit is te zien aan de kleur die voor omranding en waarde precies hetzelfde is en de waardeaanduiding staat altijd precies centraal. De portzegel op de envelop was afkomstig van de enkelvoudige druk. Of dat werd onderkend door de voorzitter van de Vereeniging betwijfel ik, maar dat ze de envelop niet heeft weggegooid is zeker! Toch het kerstgevoel, bewaren en niet vernietigen?