Luchtpostzegels van 15 en 25 gulden

Netherlands world-war-ii
De luchtpostzegels met de voor die tijd toch ook zeer hoge waarde van 15 en 25 gulden werden uitgegeven op 12 november 1951. Waarom? Na de Tweede Wereldoorlog kwam het internationale luchtverkeer weer op gang en was verzending per luchtpost weer mogelijk. In 1949 werd het toegestaan om naar verschillende landen pakketten te verzenden tot 20 kilogram. Ook de luchtpostrechten gingen in dat jaar behoorlijk omhoog en daarom ontstond behoefte aan postzegels met een hogere waarde dan 2,50 gulden, 5 gulden en 10 gulden. In 1949 werden de zegels van die waarden, met afbeelding van H.M. Koningin Wilhelmina, vervangen door de afbeelding van H.M. Koningin Juliana. Maar omdat de luchtposttarieven berekend werden per 5 gram gewicht én omdat men soms vele postzegels moest plakken om aan het verschuldigde tarief en recht te komen, waren hogere waarden noodzakelijk. Dus moest voor zegels voor het luchtrecht een nieuw ontwerp worden gemaakt. Als ontwerper werd Kuno Brinks gevraagd, maar zijn ontwerp werd afgekeurd. Daarna kwam Jan Bons aan de beurt, die ook een ontwerp had gemaakt op voorhand. Dit ontwerp werd goedgekeurd en overleg werd gevoerd met de drukker, Joh. Enschedé & Zonen in Haarlem. Daarbij ontstond heel wat gediscusieer over het ontwerp zelf (het scheepje was wel heel simpel getekend) en over de graveur die door Bons was gevraagd. In het Handboek Postwaarden Nederland is hier uitvoerig over geschreven. Een nieuw ontwerp werd door Bons gemaakt waarbij het scheepje was weggelaten en nieuwe drukproeven gemaakt. Ook werd het woord LUCHTVAART vervangen door LUCHTPOST. Toch was de directeur-generaal van de PTT niet tevreden over het resultaat en werd opdracht gegeven om het ontwerp van Jan Bons helemaal opnieuw te tekenen. Dit werd gedaan door André van der Vossen, die in dienst was van de drukker. Van Dijk moest het nieuwe ontwerp graveren. En dat resultaat werd goedgekeurd. Eindelijk konden de twee zegels van 15 en 25 gulden in productie worden genomen. Het resultaat is bij vele verzamelaars bekend. Maar lang niet iedere verzamelaar zal deze zegels in het album hebben. De oplage was slechts 69.600 series. Ongebruikt of postfris zijn de zegels zeldzamer dan gestempeld. Daarom zijn de meeste verzamelaars Nederland al blij met een gestempeld paar. En Jan Bons? Die was niet zo gelukkig met het feit dat zijn ontwerp door een ander was herzien en ook door een ander was gegraveerd. Het was ‘zijn’ ontwerp niet meer! Door een toeval kwam zijn naam als ontwerper verkeerd gespeld in de catalogus van de NVPH terecht: Jan Brons. Hij vond dat prima zo. Pas veel later is zijn naam juist gespeld in de catalogus terecht gekomen. En ook André van der Vossen werd aan het rijtje toegevoegd. In april 2008 werd Jan Bons 90 jaar. Ontwerpen in vrijheid, dat was zijn devies.
Guest post